Huệ Lộc : Trả Lởi Câu Hỏi - Lộ Trình Bát Chánh Đạo ( phần 2 của 3)
9. Có phải tất cả những cái khổ đều là do từ Nghiệp tạo ra?
Trước đã nói do phiền não mà nghiệp tác động, nhưng lại nói phiền não là những pháp thanh tịnh bản lai, vậy làm sao phiền não có ảnh hưởng làm nghiệp tác động? Trong Phật pháp còn giải thích một nguyên nhân sâu xa hơn phiền não, nguyên nhân sâu xa nầy chính là tác nhâ...n chính yếu làm cho phiền não kết hợp nghiệp quá khứ sanh ra kết quả hiện tại. Tác nhân chính yếu là sự tác ý, còn gọi là khởi tâm! Nếu không có Tác ý thì phiền não không thể khởi, vì vậy mà nghiệp lực không thể sinh ra, nên không còn vướng vào khổ nghiệp. Do đó có thể nói rằng nếu Tác ý chưa giải thoát nghĩa là chưa thể nhập Không tánh (Bát Nhã) thì đời sống là một bể khổ. Tuy nhiên, không phải cái khổ nào cũng là khổ nghiệp. Sống trong cõi đời nấy, còn mang thân xác tứ đại, còn cảm thọ, còn tri giác...thì phải nhận chịu các định luật tương tác chung quanh của thiên nhiên và xã hội như nóng, lạnh, đói, no, mạnh khoẻ, hay bệnh tật, hoặc các chuyện trái ý nghịch lòng, những cảnh thuận, nghịch....đi vào thân tâm của chúng ta, tất cả những điều khó khăn như vậy tuy gọi là khổ nhưng không gây ra từ nghiệp lực. Trong Kinh Samy-Utta Nikaya, đức Phật có nói:
"- Này bà la môn Sivaka! Tất cả những thọ khổ ở nơi thân hoặc do gió phát sanh hoặc do đàm phát sanh hoặc do mật phát sanh hoặc do thời tiết thay đổi.... Tất cả thọ khổ ấy ngươi phải cần thấy như thật, rằng là, có thể chúng là nhân, có thể chúng là duyên, hỗ trợ , tương tác mà thành. Sự thọ khổ ấy đừng vội quy kết là do nghiệp, như một số bà la môn vì không thấy rõ các định luật tự nhiên, nên công bố rằng: "Người đời hằng thọ vui, thọ khổ, hoặc không vui không khổ, tất cả đều do nghiệp đã làm từ trước!" Các sa môn hay bà la môn đó đã chạy vượt quá sự hiểu biết của mình, đã không có trí tuệ lại tự xưng là có trí tuệ, họ đã sai lạc và rơi vào tà kiến vậy."
Trong Kinh Mi Tiên Vấn Đáp, tỳ kheo Na Tiên (Nagasena) nói với vua Mi Lan Đà (Milindapanha):
- Còn những thọ khổ khác (khác với ác nghiệp) còn có bảy nguyên nhân phát sanh, không phải do quả của nghiệp, tâu đại vương.
Vua hỏi :
