Tin Ls. Nguyễn Văn Đài bị công an bắt ngày 16 tháng 12 về tội “tuyên truyền chống nhà nước” quả là một bất ngờ. Tuy chẳng lạ gì về bản chất bắt người của công an, tôi không ngờ cấp lãnh đạo Việt Nam lại quyết định thất sách như vậy. Quyết định ấy đến từ Viện Kiểm Sát Tối Cao, nghĩa là phải có sự tính toán của cấp lãnh đạo trong Đảng Cộng Sản.
Nó thất sách vì không dằn mặt được các nhà đấu tranh hay đẩy lùi được phong trào xã hội dân sự. Thất sách hơn nữa, nó minh chứng cho đòi hỏi của nhiều nghị sĩ Hoa Kỳ là Việt Nam phải cải thiện nhân quyền trước đã nếu muốn tham gia Hiệp Ước Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương, TPP.
Sự thất sách ấy là yếu tố thuận lợi bất ngờ cho cuộc tổng vận động mà chúng tôi đang chuẩn bị cho năm 2016, thời điểm quyết định vận mạng TPP.
Ls. Nguyễn Văn Đài, Dân Biểu Christopher Smith và Ts. Nguyễn Đình Thắng tại Quốc Hội Hoa Kỳ, tháng 2, 2006 (ảnh của DB Smith)
Hiệu ứng ngược
Khung cảnh XHDS ở Việt Nam vào cuối năm 2015 đã khác nhiều so với đầu năm 2007, khi mà Ls. Đài bị bắt lần đầu. Khi ấy, số nhà hoạt động XHDS còn hiếm và số tổ chức XHDS còn đếm được trên một bàn tay. Việc bắt giam Ls. Đài cùng với những khuôn mặt nổi thời bấy giờ như Ls. Lê Thị Công Nhân, Lm. Nguyễn Văn Lý… có tác dụng làm tê liệt phong trào XHDS.
Nhưng bây giờ thì khác, số người hoạt động XHDS đã tăng nhiều; số tổ chức XHDS đông hơn bội phần. Họ hoạt động đan kết với nhau và có nhiều nối kết với quốc tế, với cộng đồng XHDS trong vùng Đông Nam Á, với các chính quyền Tây Phương và cả với một số cơ quan LHQ. Bắt Ls. Đài lúc này không làm cho họ chùn bước. Ngược lại thì có — nó khuyến khích họ thắt chặt hàng ngũ hơn và lên tiếng mạnh mẽ hơn.
Và, có lẽ thật bất ngờ cho cấp lãnh đạo của Đảng Cộng Sản, quốc tế đã phản ứng nhanh và mạnh. Nhiều tổ chức nhân quyền lên tiếng; nhiều hãng thông tấn đưa tin; nhiều chính quyền lên án. Kể cả văn phòng Cao Uỷ Nhân Quyền LHQ cũng ra tuyên bố phản đối – bẽ mặt cho chính quyền Việt Nam đang là thành viên Hội Đồng Nhân Quyền LHQ. Đó là một “ác mộng” cho các giới chức ngoại giao Việt Nam.
Cộng đồng người Việt ở hải ngoại cũng nhanh chóng yểm trợ tiếng nói của đồng bào trong nước và vận động quốc tế can thiệp. Vừa khi nhạc sĩ Việt Khang ra khỏi tù, thì lập tức Ls. Đài trở thành biểu tượng thôi thúc người Việt tị nạn khắp năm châu tiếp tục tranh đấu cho tự do và dân chủ ở quê nhà.
Nếu như cấp lãnh đạo Việt Nam muốn “nắn gân” XHDS ở trong nước và thăm dò phản ứng quốc tế, thì câu trả lời đã rõ: họ đang phải đối phó với hiệu ứng ngược.
Ls. Đài và Đại Sứ Lưu Động John Hanford, đặc trách tự do tôn giáo quốc tế ở Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, tháng 2, 2006 (ảnh BPSOS)
